Thursday, 30/01/2020 - 04:15|
Chào mừng bạn đến với cổng thông tin điện tử của Trường THCS Vĩnh Thới

Một số biện pháp hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học kỹ thuật đạt hiệu quả ở học sinh lớp 8/1 trường THCS Vĩnh Thới

1. Thực trạng, nguyên nhân

1.1. Thực trạng

          Theo công văn 802 ngày 17/06/2016 của Sở Giáo dục và Đào tạo Đồng Tháp thì Cuộc thi Khoa học Kỹ thuật thanh thiếu niên năm học 2016 – 2017 với 22 lĩnh vực Khoa học và Kỹ thuật, là một trong những phong trào thi đua của giáo viên, học sinh và là cơ hội để học sinh thực hành nghiên cứu khoa học, sáng tạo, biết giải quyết tốt những vấn đề thực tiễn của cuộc sống.

            Là một loại hình lao động đặc biệt, là một sân chơi bổ ích cho thế hệ trẻ, đòi hỏi sự say mê, sáng tạo, nhiệt tình, hứng thú của thầy và trò.

            Nhận thức được tầm quan trọng của Cuộc thi này, tôi luôn trăn trở làm sao để kích thích học sinh đưa ra ý tưởng của học sinh, làm sao để học sinh hiểu và tiếp cận được hoạt động nghiên cứu khoa học - kỹ thuật dành riêng cho các em. Chính vì vậy mà tôi mạnh dạn chọn nghiên cứu và viết sáng kiến kinh nghiệm.

Trước thực trạng trên, tôi đã trao đổi, tìm hiểu và gắn kết các em có niềm đam mê khoa học - sáng tạo, từ những hoạt động đó tôi đã thành lập được một nhóm các em yêu thích khoa học, đam mê tìm tòi khám phá, tạo cơ hội tốt cho các em được bày tỏ và bộc lộ ý tưởng khoa học của bản thân. Tôi đã hướng dẫn và giúp các em hiểu rõ về cuộc thi nghiên cứu khoa học dành cho học sinh trung học, biết được quy trình nghiên cứu, thực hiện một dự án nghiên cứu khoa học.

 

Tài liệu đính kèm: Tải về

3. Nội dung của sáng kiến (Các biện pháp đã thực hiện)

Để đạt hiệu  quả cao trong Cuộc thi khoa học kỹ thuật, công việc hướng dẫn của người thầy đóng vai trò rất quan trọng và cần thực hiện một số biện pháp như sau:

3.1. Biện pháp 1:  Cần cho học sinh biết được các bước tiến hành nghiên cứu dự án khoa học - kỹ thuật:

3.1.1. Đối với một dự án khoa học:
a. Xác định câu hỏi nghiên cứu:

- Lựa chọn một chủ đề. Thu hẹp chủ đề bằng cách xem xét những trường hợp đặc biệt.

- Tiến hành nghiên cứu tổng quan và viết dự thảo đề cương nghiên cứu.

- Nêu một giả thuyết khoa học hoặc nêu mục đích nghiên cứu.

b. Kế hoạch và phương pháp nghiên cứu:

- Xây dựng kế hoạch nghiên cứu/thiết kế thí nghiệm.

- Yêu cầu phê duyệt dự án (điền các mẫu phiếu và xin chữ ký phê duyệt).

- Viết báo cáo nghiên cứu tổng quan.

c. Thực hiện kế hoạch nghiên cứu:

- Thu thập tài liệu và thiết bị thí nghiệm; xây dựng thời gian biểu trong phòng thí nghiệm.

- Tiến hành thí nghiệm. Ghi lại các dữ liệu định lượng và định tính.

- Phân tích dữ liệu, áp dụng các phương pháp thống kê thích hợp.

- Lặp lại thí nghiệm, khi cần thiết, nhằm triệt để khám phá những vấn đề.

- Đưa ra một kết luận.

- Viết báo cáo thí nghiệm.

- Viết tóm tắt báo cáo.

d. Trình bày kết quả nghiên cứu:

- Ghi lại các hình ảnh để giới thiệu dự án.

- Làm bài thuyết trình về dự án trước giáo viên hoặc các bạn cùng lớp.

3.1.2. Đối với một dự án kỹ thuật:

a. Xác định vấn đề nghiên cứu:

- Xác định nhu cầu hoặc tiếp nhận yêu cầu.

b. Thiết kế và phương pháp:

- Phát triển các tiêu chuẩn thiết kế.

- Thực hiện việc tìm kiếm tài liệu và nghiên cứu tổng quan.

- Chuẩn bị thiết kế sơ bộ hoặc thuật toán dưới dạng sơ đồ khối.

c. Thực hiện: Xây dựng và kiểm tra:

- Sản xuất mẫu hoặc viết chương trình máy tính.

- Kiểm tra các mẫu/chương trình máy tính.

- Thiết kế lại, khi cần thiết.

d. Trình bày kết quả nghiên cứu:

- Ghi lại các hình ảnh để giới thiệu dự án.

- Làm bài thuyết trình về dự án trước giáo viên hoặc các bạn cùng lớp.

        3.1.3. Lập kế hoạch và chủ đề nghiên cứu khoa học - kỹ thuật:

        Chọn một chủ đề vừa phù hợp với bản thân, vừa hoàn cảnh địa phương mình đang sống. Cần lập kế hoạch thật cụ thể có thời gian rõ ràng là vô cùng cần thiết đối với dự án  nghiên cứu khoa học kỹ thuật. Phân bố thời gian để viết hoàn thiện báo cáo, làm mô hình thực nghiệm và thuyết trình qua mô hình.

         3.1.4. Rút ra kết luận sau khi nghiên cứu:

           Từ những nghiên cứu giáo viên rút ra được kết luận thông qua các thông số kỹ thuật so với tiêu chuẩn ban đầu. Có nên tiếp tục thí nghiệm, nếu thấy chưa phù hợp với kết quả có thể chuyển sang hướng khác.

3.2. Biện pháp 2: Cần phát huy vai trò trách nhiệm của nhà trường, giáo viên hướng dẫn và học sinh trong nghiên cứu dự án khoa học - kỹ thuật:

3.2.1.Đối với  nhà trường:

         - Cần nhận thức rằng, nghiên cứu khoa học kỹ thuật của học sinh là một trong những hoạt động trải nghiệm sáng tạo, góp phần quan trong vào việc đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá, hướng tới hình thành và phát triển năng lực cho học sinh.

          - Tổ chức dạy học chuyên đề Nghiên cứu khoa học .

- Thành lập Hội đồng tư vấn khoa học.

         - Thành lập Câu lạc bộ nghiên cứu khoa học kỹ thuật và có cơ chế hỗ trợ về pháp lý và điều kiện để các câu lạc bộ này hoạt động.

          - Tổ chức cuộc thi ý tưởng khoa học.

         - Các ý tưởng được lựa chọn đều được khuyến khích triển khai nghiên cứu; Tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động nghiên cứu khoa học kỹ thuật; Hỗ trợ khai thác các nguồn lực xã hội.

3.2.2. Đối với giáo viên hướng dẫn:

          - Thiết kế các bài học theo định hướng tìm tòi nghiên cứu theo các phương pháp dạy học tích cực như: phương pháp "Bàn tay nặn bột", "Dạy học dựa trên dự án", "Dạy học khoa học dựa trên tìm tòi - nghiên cứu", "Dạy học giải quyết vấn đề"..., hình thành các kỹ năng nghiên cứu cho học sinh.

- Chú trọng tính ứng dụng thực tiễn.

- Kết hợp với các giáo viên khác xây dựng các chủ đề dạy học tích hợp kiến thức liên môn.

- Tạo tâm thế thoải mái, chấp nhận các suy nghĩ khác biệt và khuyến khích học sinh nêu vấn đề, đặt câu hỏi nghiên cứu.

- Nhạy bén trong phát hiện và hoàn thiện ý tưởng nghiên cứu từ những câu hỏi, phát biểu, thắc mắc của học sinh; Là hiện thân của người làm nghiên cứu, nắm vững được các dự án nghiên cứu trong các cuộc thi hàng năm.           

3.2.3.Đối với học sinh nghiên cứu:

- Mạnh dạn và tự tin trao đổi, hỏi, tìm kiếm các nguồn lực hỗ trợ trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

- Tự mình thực hiện các đề tài nghiên cứu trên cơ sở định hướng, trợ giúp từ thầy cô, nhà trường và xã hội.

       3.3. Biện pháp 3:  Các bước nghiên cứu khoa học - kỹ thuật mà giáo viên hướng dẫn cần làm đối với dự án của học sinh:      

          3.3.1. Hình thành ý tưởng cho học sinh:

- Ngay từ đầu năm học, cần phải nắm bắt được những ý tưởng khoa học của học sinh. Cùng học sinh chọn lựa, phân loại những ý tưởng tốt, rồi xây dựng nhóm nghiên cứu theo ý tưởng mà học sinh đã lựa chọn.

          3.3.2. Gợi  ý học sinh các bước nghiên cứu và trưng bày sản phẩm:

- Trên cơ sở các ý tưởng của học sinh đã được tổng hợp, giáo viên hướng dẫn lập kế hoạch chi tiết cho từng đối tượng nghiên cứu; trang bị các kiến thức khoa học, kỹ năng thực hành cần thiết và giao nhiệm vụ cho các đối tượng tự nghiên cứu dựa trên hướng dẫn của giáo viên để có phương án giải quyết.

Khi học sinh tự nghiên cứu, giáo viên hướng dẫn thường xuyên kiểm tra, nắm bắt tiến độ và tháo gỡ kịp thời những khó khăn mà các em gặp phải.

          - Thực hiện chế tạo sản phẩm theo kế hoạch.

          - Sau khi tiến hành chế tạo sản phẩm giáo viên hướng dẫn cần kiểm tra lại các yêu cầu kỹ thuật, an toàn sản phẩm trước khi vận hành, sau khi đã đảm bảo các điều kiện an toàn, người nghiên cứu tiến hành kiểm chứng thực nghiệm, kiểm tra các thông số kỹ thuật và chép vào sổ nhật ký.         

          - Nếu sản phẩm có các thông số không đáp ứng được các yêu cầu nghiên cứu và chỉnh sửa cho hoàn thiện.

- Báo cáo nghiên cứu khoa học - kỹ thuật phải được trình bày rõ ràng chính xác.

          - Hướng dẫn học sinh trình bày Poster dự án mình nghiên cứu và nội dung Poster thể hiện được những nội dung theo quy định của ban tổ chức.

- Gian trưng bày gồm một tấm lưng và hai tấm bên, có kích thước như sau:

- Tấm lưng: rộng 120cm; cao 160cm (tính từ mặt bàn).

- Hai tấm bên: rộng 55cm; cao 160cm (tính từ mặt bàn).

- Sắp xếp gian trưng bày ngăn nắp, hợp lí, thể hiện tính khoa học để làm nổi bật được nội dung chính của đề tài.

3.4. Biện pháp 4:  Một số kỹ năng mà giáo viên hướng dẫn cần truyền đạt cho học sinh:

- Giáo viên hướng dẫn thực hiện một số đánh giá thông qua phỏng vấn học sinh  trước khi dự thi.

- Cần cho học sinh làm quen với thuyết trình sản phẩm dự thi, các câu hỏi phỏng vấn của giám khảo có thể hỏi học sinh.

4. Hiệu quả

           Khi áp dụng đề tài này theo kế hoạch của nhà trường  về việc tổ chức thi khoa học kỹ thuật đã đạt kết quả.

Năm học 2016 – 2017 sau khi áp dụng sáng kiến thì kết quả đạt như sau:

Tổng số sản phẩm dự thi

Đạt

Chưa đạt

SL

%

SL

%

2

2

100

0

0

         

Cùng với việc hướng dẫn học sinh thi Khoa học kỹ thuật năm học 2016- 2017 lần này có 02 học sinh đạt giải và có 01 học sinh đạt giải III cấp huyện và sản phẩm được chọn thi vòng chung kết trong Cuộc thi Khoa học kỹ thuật dành cho học sinh phổ thông cấp tỉnh ở thành phố Cao Lãnh.

           Đây cũng là kết quả khả quan vì đây là lần đầu tiên trường THCS Vĩnh Thới đạt giải cấp huyện và được chọn đi thi cấp tỉnh.

          Qua kết quả trên đã chứng minh được đề tài: “Một số biện pháp hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học kỹ thuật đạt hiệu quả ở học sinh lớp 8/1 trường THCS Vĩnh Thới” là khả quan và mang lại hiệu quả tích cực.

5. Khả năng vận dụng

           Thực tế đề tài Sáng kiến kinh nghiệm này có thể được áp dụng vào ngay trong từng lớp, tại một thời điểm phù hợp, cũng có thể áp dụng cho khối lớp 8, 9 của một trường THCS, nhiều trường THCS trong toàn huyện và trong tỉnh.

          Các biện pháp giáo viên hướng dẫn đưa ra thì nhiều. Nhưng tuỳ theo đặc điểm tình hình thực tế của mỗi lớp, giáo viên hướng dẫn có thể tìm cho mình những biện pháp thích hợp, không nên áp dụng rập khuôn máy móc bất kỳ một biện pháp nào bởi lẽ sản phẩm đây chính là “con người”.

Trên đây là những kinh nghiệm mà tôi rút ra trong quá trình hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học kỹ thuật tại trường THCS Vĩnh Thới. Tôi hy vọng kinh nghiệm trên sẽ giúp ích cho các đồng nghiệp hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học kỹ thuật đạt kết quả.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học kỹ thuật đạt hiệu quả ở học sinh lớp 8/1 trường THCS Vĩnh Thới” của tôi đưa ra không phải là hoàn toàn hiệu quả. Dù đã qua áp dụng vào thực tiễn nhưng chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong được sự đóng góp ý kiến, xây dựng của cấp trên, quý đồng nghiệp để đề tài Sáng kiến kinh nghiệm này ngày càng hoàn thiện hơn./.

Tác giả: Lưu Văn Giữ
Nguồn: TỰ LÀM
Bài tin liên quan
Tin đọc nhiều
Liên kết website
Thống kê truy cập
Hôm nay : 1
Hôm qua : 19
Tháng 01 : 978
Năm 2020 : 978